24.04.2026

Yn Falch o Amddiffyn Rhydaman am 70 mlynedd

Mae mis Ebrill yma’n nodi moment arbennig i Wasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru, wrth i ddau ben-blwydd arwyddocaol ddod ynghyd i ddathlu degawdau o ymroddiad, gwasanaeth ac ymrwymiad cymunedol.

Gan Lily Evans



Mae mis Ebrill yma’n nodi moment arbennig i Wasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru, wrth i ddau ben-blwydd arwyddocaol ddod ynghyd i ddathlu degawdau o ymroddiad, gwasanaeth ac ymrwymiad cymunedol.

Wrth wraidd y dathliadau hyn mae Gorsaf Dân Rhydaman, fydd yn 70 oed ym mis Ebrill. Am saith degawd, mae'r Orsaf wedi bod yn bresenoldeb cyson yn y gymuned, yn amddiffyn bywydau, eiddo a'r ardal leol tra’n esblygu i ddiwallu anghenion newidiol y bobl y mae'n eu gwasanaethu.



Mae carreg filltir Rhydaman yn cyd-fynd yn berffaith â 30 mlynedd ers sefydlu Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru, a ffurfiwyd yn 1996 pan ddaeth Brigadau Tân Dyfed, Powys a Gorllewin Morgannwg ynghyd i ffurfio'r Gwasanaeth rydym ni'n ei adnabod heddiw.  Wrth i'r Gwasanaeth ddathlu ei ben-blwydd yn 30 oed, rydym yn myfyrio nid yn unig ar ble mae wedi dod, ond ar sut mae'n parhau i esblygu. Dros y tair degawd diwethaf, bu cynnydd sylweddol o ran atal, addysg diogelwch, gallu’r ochr weithredol a gweithio mewn partneriaeth, gan sicrhau bod cymunedau fel Rhydaman yn cael eu diogelu'n well nag erioed o'r blaen. Mae'r ddau ben-blwydd hwn yn tynnu sylw at sut mae gorsafoedd tân lleol yn parhau i fod yn ganolog i hunaniaeth y Gwasanaeth, hyd yn oed wrth iddo foderneiddio er mwyn cwrdd â heriau heddiw ac yfory.

Mae gan Orsaf Dân Rhydaman hanes balch a hir o wasanaethu ei chymuned. Roedd ein Prif Swyddog Tân presennol, Craig Flannery, yn gweithio yn Rhydaman fel Rheolwr Gwylfa Ar Alwad cyn i'r Rheolwr Gwylfa presennol gymryd yr awenau yn 2013.




Tân Regal Ballroom yn Nhirydail, 1967

(Llun: South Wales Guardian)




Shopper's World ar Wind Street, 1986

(Llun: South Wales Guardian)




Tân Lloyds TSB yn Rhydaman




Tân diwydiannol mawr yn Rhydaman, 2019. Yn cael ei gofio'n eang gan drigolion fel y Great Fire of Ammanford.



Dros y 70 mlynedd, mae Gorsaf Dân Rhydaman wedi ymateb i lawer o'r digwyddiadau mwyaf arwyddocaol yng ngorffennol y dref. Y tu hwnt i'r ardal leol, mae criwiau Rhydaman hefyd wedi chwarae rhan bwysig mewn ymatebion brys cenedlaethol. Mae pwmp cyfaint uchel yr orsaf, sy’n ased hollbwysig o dan y Cynllun Cydnerthedd Cenedlaethol, wedi'i ddefnyddio i gefnogi digwyddiadau llifogydd mawr ledled y wlad. Mae'r digwyddiadau hyn yn ein hatgoffa o'r risgiau a wynebir a'r rôl hanfodol y mae'r Orsaf yn parhau i'w chwarae wrth amddiffyn y gymuned.



Mae'r penblwyddi hyn nid yn unig yn adeg i edrych yn ôl, ond i edrych ymlaen hefyd.




Yn fwy diweddar, mynychodd criwiau danau glaswellt yn Kilvey Hill a Baglan y llynedd.

Hoffwn ddiolch i griwiau’r gorffennol a’r presennol yng Ngorsaf Dân Rhydaman am eu hymroddiad a’u proffesiynoldeb wrth wasanaethu cymunedau Rhydaman a’r ardaloedd cyfagos. Gyda'u sgiliau arbenigol, mae'r Orsaf hefyd wedi cefnogi ar lefel genedlaethol trwy ymateb i ddigwyddiadau llifogydd sylweddol a thanau mawr.

Nicholas Rees - Pennaeth Rhanbarth y Gorllewin


Mae criwiau'r gorffennol a'r presennol wedi dangos ymrwymiad diwyro, gan droi allan ar fyr rybudd yn aml, gan gydbwyso gwasanaeth â bywyd teuluol a chyflogaeth arall, tra’n hyfforddi’n barhaus er mwyn sicrhau’r safonau ymateb uchaf.

Gyda'r un ymrwymiad, dewrder ac ysbryd cymunedol sydd wedi creu ei hanes, mae Gorsaf Dân Rhydaman a Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru yn parhau i ganolbwyntio ar amddiffyn cymunedau am flynyddoedd lawer i ddod.



30 Mlynedd o GTACGC

Ers ei ffurfio ym 1996, mae'r Gwasanaeth wedi tyfu i fod yn un o'r sefydliadau tân ac achub mwyaf yn y DU, gan gwmpasu tirwedd eang ac amrywiol sy'n cynnwys cymunedau gwledig, trefi arfordirol, a chanolfannau trefol prysur.

Dros y blynyddoedd, mae ein timau wedi ymateb i filoedd o argyfyngau, wedi hyrwyddo addysg diogelwch tân, ac wedi addasu'n barhaus i heriau newydd gyda phroffesiynoldeb a gwydnwch.

Erthygl Flaenorol Erthygl Nesaf